Không có xe riêng, cách về vùng Tiên Cảnh thường là hai chặng: tới Tam Kỳ bằng tàu hoả, xe khách đường dài, máy bay (qua sân bay Chu Lai ở phía nam) hoặc xe từ Đà Nẵng; rồi từ Tam Kỳ nối chặng lên phía tây theo Quốc lộ 40B bằng xe khách đi các xã phía tây, taxi, xe ôm hoặc xe thuê có tài xế. Tuyến xe, giờ chạy và giá thay đổi theo thời gian, nên cần hỏi trực tiếp ở bến xe, nhà ga trước khi đi.
Vùng Tiên Cảnh là xã Tiên Cảnh cũ của huyện Tiên Phước, Quảng Nam, nay thuộc xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Đây là vùng nông thôn trung du; phương tiện công cộng chạy tới đây không dày như trong phố, và đi lại giữa các điểm trong vùng (nhà lưu niệm, làng Lộc Yên, suối) vẫn cần một phương tiện nào đó. Bài giúp người không tự lái hình dung các cách và những câu cần hỏi.
Trang không giới thiệu nhà xe, hãng taxi hay đơn vị cho thuê cụ thể nào, và không nêu giá. Mọi con số trong bài nếu có đều là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính.
Chặng một: tới Tam Kỳ
Tam Kỳ là đầu mối hợp lý nhất. Thành phố cũ này nằm trên trục Bắc – Nam, có ga Tam Kỳ của đường sắt Bắc – Nam, bến xe khách, và là điểm đầu của Quốc lộ 40B đi lên phía tây. Người từ xa tới thường chọn một trong mấy cách sau để về Tam Kỳ trước.
Tàu hoả: các đoàn tàu Bắc – Nam có dừng ở ga Tam Kỳ, nhưng không phải chuyến nào cũng dừng; lịch dừng kiểm tra trên kênh bán vé chính thức của ngành đường sắt. Ưu điểm là thoải mái, mang được hành lý; nhược điểm là giờ tàu có thể rơi vào ban đêm.
Máy bay: sân bay Chu Lai nằm ở phía nam Tam Kỳ, vùng Núi Thành cũ; sân bay quốc tế Đà Nẵng ở phía bắc, xa hơn nhưng nhiều chuyến hơn. Từ sân bay về Tam Kỳ cần thêm một chặng xe.
Xe khách đường dài: nhiều tuyến Bắc – Nam đi qua hoặc dừng ở Tam Kỳ. Hỏi kỹ xe trả khách ở bến xe hay dọc Quốc lộ 1, để biết mình xuống đâu và nối chặng thế nào.
Từ Đà Nẵng: có thể đi xe khách, xe hợp đồng hoặc tàu từ Đà Nẵng xuống Tam Kỳ. Khi Quảng Nam đã nhập vào Đà Nẵng, mạng xe nội vùng có thể được điều chỉnh; nên tra thông tin vận tải hiện hành thay vì dựa vào kinh nghiệm cũ.
Chặng hai: từ Tam Kỳ lên phía tây
Từ Tam Kỳ lên vùng Tiên Phước cũ theo Quốc lộ 40B, thường có xe khách hoặc xe buýt chạy hướng các xã phía tây và miền núi. Những xe này phục vụ người địa phương đi chợ, đi học, đi bệnh viện, nên giờ chạy thường thưa, tập trung buổi sáng và đầu chiều. Hỏi ở bến xe Tam Kỳ xem có xe nào đi qua vùng Tiên Phước cũ, xuống ở đâu gần khu nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng hay làng Lộc Yên nhất, và chuyến cuối về lúc nào.
Xe khách tuyến phía tây có thể dừng dọc quốc lộ theo yêu cầu, nhưng từ quốc lộ vào làng Lộc Yên còn một quãng đường liên thôn, các tài liệu giới thiệu ghi khoảng 3 km. Quãng này đi bộ được với người khoẻ, trời mát; trời nắng hay mang theo trẻ nhỏ thì cần xe ôm hoặc nhờ người đón.
Điều quan trọng nhất là chuyến về. Nếu lỡ chuyến cuối từ vùng Tiên Phước về Tam Kỳ, phương án còn lại là taxi hay xe thuê, thường tốn kém hơn và không phải lúc nào cũng gọi được ngay. Hỏi rõ giờ chuyến về, lưu số điện thoại của bến hoặc nhà xe do bến cung cấp, và đứng chờ sớm.
So sánh các cách nối chặng từ Tam Kỳ
Mỗi cách hợp với một kiểu khách. Bảng chỉ so về tính chất, không so giá:
| Cách đi | Hợp với | Điểm mạnh | Điều cần hỏi trước |
|---|---|---|---|
| Xe khách, xe buýt tuyến phía tây | Khách đi một mình, ít hành lý, linh hoạt | Tiết kiệm, đi cùng người địa phương | Có dừng gần điểm mình tới không, giờ chuyến cuối về |
| Taxi từ Tam Kỳ | Nhóm nhỏ, gia đình, cần nhanh | Đưa tới tận nơi, chủ động giờ đi | Có đi đường liên thôn vào làng không, giá đi về, có chờ không |
| Thuê xe có tài xế theo ngày | Nhóm, gia đình có người lớn tuổi | Chủ động trọn ngày, tài xế chờ | Giờ bắt đầu và kết thúc, phụ phí chờ, tài xế có quen đường không |
| Xe ôm, xe ôm công nghệ | Một hai người, chặng ngắn | Vào được đường nhỏ | Ứng dụng có hoạt động ở vùng đó không, hẹn đón chiều về |
| Thuê xe máy ở Tam Kỳ tự chạy | Người lái xe máy thạo | Linh hoạt tối đa | Giấy tờ, tình trạng xe, chính sách khi xe hỏng xa |
Ví dụ giả định: một nhóm bốn người có thể thấy taxi đi về trong ngày rẻ hơn tính theo đầu người so với từng người đi xe ôm, nhưng một người đi một mình thì ngược lại. Hãy hỏi giá cụ thể rồi tự chia.
Đi taxi và xe ôm công nghệ: những điều hay vướng
Taxi và xe ôm công nghệ hoạt động tốt ở trong phố Tam Kỳ, nhưng càng lên phía tây, số xe sẵn sàng càng ít. Đặt xe đi từ Tam Kỳ lên vùng Tiên Cảnh có thể dễ, nhưng đặt xe từ làng về lại Tam Kỳ thì có khi không có tài xế nhận, hoặc phải chờ rất lâu vì xe gần nhất ở xa.
Cách đỡ rủi ro là thoả thuận trước với tài xế chiều đi: hỏi họ có chờ hoặc quay lại đón không, giờ đón cụ thể, giá đi về hoặc giá chờ. Ghi lại số liên lạc. Nếu tài xế không nhận đón về, trước khi xuống xe hãy hỏi họ gợi ý cách về, người địa phương thường biết ai trong vùng chạy xe.
Ở vùng quê, xe ôm truyền thống vẫn còn ở quanh chợ, quanh khu trung tâm Tiên Phước cũ. Hỏi giá trước khi lên xe, đội mũ bảo hiểm tài xế đưa, cài quai chắc chắn. Đừng ngại từ chối nếu thấy tài xế có mùi rượu bia hay xe quá cũ.
Sóng điện thoại trong thung lũng có lúc yếu, ứng dụng đặt xe có thể không định vị đúng. Khi hẹn đón, chọn điểm dễ nhận như cổng khu nhà lưu niệm, ngã ba quốc lộ, trường học, thay vì giữa xóm.
Thuê xe có tài xế theo ngày: hợp với ai
Với gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ, hoặc nhóm bạn muốn chủ động mà không ai lái, thuê xe có tài xế theo ngày từ Tam Kỳ, Đà Nẵng hay Hội An là cách dễ chịu nhất. Tài xế lo đường, mình lo đi bộ và tham quan; xe chờ ở chỗ đỗ, đi đâu tiếp cũng tiện.
Khi thuê, nói rõ lịch trình định đi: khu nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng, làng Lộc Yên, có ra suối, bãi đá không, có ăn trưa ở đâu không. Hỏi tài xế đã từng chạy đường liên thôn vùng Tiên Phước chưa, xe có cỡ phù hợp với đường nhỏ không. Xe càng lớn càng khó vào đường làng.
Thống nhất bằng tin nhắn những điểm chính: giờ đón, giờ trả, các điểm dừng, giá trọn gói hay theo km, phụ phí chờ quá giờ, phí cầu đường, tiền ăn của tài xế. Ghi rõ để cuối ngày không phải tranh cãi.
Đối xử tử tế với tài xế: chỉ chỗ cho họ nghỉ, mời ăn trưa hoặc gửi tiền ăn, báo trước khi đổi lịch. Một tài xế không mệt, không cáu là chuyến về an toàn hơn.
Những câu nên hỏi ở bến xe, nhà ga Tam Kỳ
Hỏi trực tiếp nhân viên bến, nhà ga là nguồn tin sát nhất. Chuẩn bị sẵn mấy câu sau:
- Có xe nào đi qua vùng Tiên Phước cũ, xã Thạnh Bình, gần nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng không?
- Xe xuất phát ở đâu, mấy giờ, có cần mua vé trước không?
- Xe có dừng dọc đường theo yêu cầu không, xuống ở đâu là gần làng Lộc Yên nhất?
- Chuyến cuối từ phía Tiên Phước về Tam Kỳ chạy lúc nào, đón ở đâu?
- Ngày lễ, Tết, mùa mưa lũ lịch chạy có thay đổi không?
- Nếu lỡ chuyến, có cách nào khác để về không?
Ghi lại câu trả lời trên điện thoại. Thông tin hỏi được hôm nay có thể khác tháng sau, nên nếu đi lần hai vẫn nên hỏi lại.
Nhân viên bến xe nói giọng Quảng, đôi khi nhanh và khó nghe với người nơi khác; cứ hỏi lại cho chắc, hoặc nhờ viết tên điểm xuống ra giấy.
Hành lý và đồ đạc khi đi bằng xe công cộng
Đi xe khách tuyến phía tây, xe ôm hay đi bộ đoạn liên thôn, hành lý càng gọn càng tốt. Một ba lô vừa phải đeo được cả ngày là lý tưởng; vali kéo gần như vô dụng trên đường bê tông vỡ, ngõ đá và đường đất. Nếu đi vài ngày, gửi bớt đồ ở chỗ nghỉ tại Tam Kỳ hay Đà Nẵng, chỉ mang theo đồ cho một hai đêm.
Trong ba lô nên có: áo mưa gọn, chai nước, mũ, kem chống nắng, pin dự phòng, chút đồ ăn nhẹ, túi đựng rác, khăn nhỏ. Giấy tờ tùy thân, tiền mặt để trong túi kín đeo sát người. Ở vùng quê, nhiều chỗ chỉ nhận tiền mặt hoặc sóng điện thoại yếu không chuyển khoản được.
Trên xe khách đông người địa phương đi chợ, có thể có hàng hoá, nông sản, gà vịt đi cùng. Đó là chuyện bình thường của tuyến nông thôn; giữ đồ gọn, nhường chỗ cho người già, phụ nữ mang con nhỏ. Hỏi phụ xe hoặc người ngồi cạnh báo giúp chỗ xuống nếu không quen đường.
Đi lại bên trong vùng khi không có xe
Tới được vùng Tiên Cảnh rồi, đi giữa các điểm vẫn cần tính. Khu nhà lưu niệm nằm sát quốc lộ; làng Lộc Yên lệch vào trong theo đường liên thôn; các bãi đá, suối, danh thắng khác trong xã Thạnh Bình nằm rải ở các thôn, có nơi phải đi đường nhỏ. Đi bộ hết trong một ngày là không thực tế.
Người không có xe thường chọn một hai điểm gần nhau, đi bộ là chính: ví dụ nhà lưu niệm và làng Lộc Yên, đi bộ trong làng, trên ngõ đá. Muốn ra suối, bãi đá xa hơn thì nên đi cùng người địa phương dẫn đường, hoặc thuê xe theo buổi.
Nếu ở nhà dân, hỏi chủ nhà có thể giúp nối với ai trong xóm chở đi hay cho thuê xe đạp, xe máy không. Ở nông thôn, chuyện này thường được giải quyết qua người quen, nhanh hơn tự tìm. Thoả thuận rõ ràng, trả công sòng phẳng.
Câu hỏi thường gặp
Có xe buýt từ Đà Nẵng chạy thẳng tới Tiên Cảnh không?
Trang không có thông tin chắc về tuyến chạy thẳng. Cách thường dùng là tới Tam Kỳ trước rồi nối chặng lên phía tây. Tuyến, giờ và giá thay đổi theo thời gian, nhất là sau khi Quảng Nam nhập vào Đà Nẵng, nên tra thông tin vận tải hiện hành hoặc hỏi bến xe.
Xuống tàu ở ga Tam Kỳ lúc nửa đêm thì làm gì?
Không nên lên vùng đồi ngay trong đêm. Nghỉ lại Tam Kỳ, sáng hôm sau mới đi tiếp, vừa an toàn vừa có xe nối chặng. Nếu biết trước tàu tới đêm, đặt chỗ nghỉ gần ga hoặc trong phố trước.
Đi xe ôm từ quốc lộ vào làng Lộc Yên có dễ tìm không?
Quanh khu dân cư, chợ dọc quốc lộ thường có người chạy xe ôm, nhưng không phải lúc nào cũng có sẵn ở mọi điểm. Khi xuống xe khách, hỏi ngay người dân hoặc chủ quán gần đó; họ thường biết ai chở được. Nhớ hẹn giờ đón về.
Có thể đi bộ từ quốc lộ vào làng cổ không?
Người khoẻ có thể đi bộ quãng đường liên thôn mà tài liệu giới thiệu ghi khoảng 3 km, khi trời mát. Trời nắng gắt, mưa, hoặc đi cùng người lớn tuổi, trẻ nhỏ thì nên đi xe. Mang nước, mũ và đi trên lề, chú ý xe máy.
Đi một mình không có xe có an toàn không?
Vùng quê nhìn chung yên bình. Cần chú ý chuyện đi lại: báo lịch trình cho người thân, giữ pin điện thoại, hỏi rõ chuyến về, không ra suối hay vào vườn đồi một mình. Đi cùng người địa phương khi tới những nơi vắng là an toàn hơn.
Lễ Tết có dễ bắt xe về Tiên Cảnh không?
Dịp Tết, người đi làm xa về quê đông, xe khách và taxi kín chỗ, giá có thể thay đổi. Một số tuyến nghỉ hoặc đổi giờ vào những ngày đầu năm. Nếu đi dịp này, đặt xe sớm và hỏi kỹ lịch chạy trước.