Từ Tam Kỳ, đường về vùng Tiên Cảnh đơn giản nhất là đi theo Quốc lộ 40B về phía tây, qua vùng Phú Ninh cũ rồi vào địa phận huyện Tiên Phước cũ. Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng nằm sát quốc lộ, các trang giới thiệu thường ghi cách trung tâm Tam Kỳ khoảng 35 km; làng cổ Lộc Yên nằm lệch khỏi quốc lộ khoảng 3 km về phía đông nam, bên dòng Đá Giăng.
Tiên Cảnh ở đây là vùng đất của xã Tiên Cảnh cũ thuộc huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Từ ngày 1/7/2025, Quảng Nam nhập vào thành phố Đà Nẵng, cấp huyện không còn, và Tiên Cảnh cùng Tiên An, Tiên Lộc, Tiên Lập cũ hợp thành xã Thạnh Bình. Trên giấy tờ bây giờ ghi "xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng", còn người địa phương và bảng chỉ đường cũ vẫn quen gọi Tiên Cảnh, Tiên Phước.
Bài này dành cho người lần đầu tự đi từ Tam Kỳ: con đường trông ra sao, đoạn nào cần chậm, rẽ vào làng thế nào. Các con số khoảng cách chỉ là ước lượng từ tài liệu giới thiệu, không phải số đo chính thức; trước khi đi nên mở ứng dụng bản đồ để xem lộ trình và tình trạng đường hôm đó.
Quốc lộ 40B là con đường thế nào
Quốc lộ 40B là trục ngang của vùng tây nam xứ Quảng cũ. Tuyến bắt đầu từ phía Tam Kỳ, chạy lên Phú Ninh, Tiên Phước, rồi vào các vùng núi Bắc Trà My, Nam Trà My và nối sang phía Kon Tum cũ. Với người Tiên Phước, đây là con đường ra phố, ra chợ lớn, ra bến xe, ra bệnh viện tỉnh cũ; với người đi chơi, đây là đường chính để tới vùng đồi vườn phía tây.
Đoạn gần Tam Kỳ đường bằng, hai bên là nhà dân, cửa hàng, xưởng nhỏ, ruộng xen vườn. Càng đi về phía tây, nhà thưa dần, hai bên bắt đầu là đồi keo, vườn cây ăn quả, những dải ruộng nhỏ nằm trong thung lũng. Đường không quá rộng; nhiều năm qua một số đoạn đã được nâng cấp, mở rộng, nhưng vẫn có những khúc hẹp, có cua, có lên xuống dốc nhẹ theo địa hình trung du.
Điểm cần nhớ là quốc lộ này còn là đường của xe tải chở keo, chở vật liệu, chở nông sản lên xuống miền núi. Xe tải nặng chạy cả ngày, nhất là mùa khai thác keo. Người đi xe máy, ô tô con cần giữ khoảng cách, không vượt ở khúc cua khuất tầm nhìn và không đi song song hàng hai trên đường hẹp.
Vì tuyến chạy tiếp lên miền núi, thông tin về sạt lở, ngập đường vào mùa mưa thường được báo theo tên quốc lộ. Khi nghe tin "Quốc lộ 40B sạt lở" cần đọc kỹ đoạn nào: phần lớn các điểm sạt lở được nhắc trên báo những năm trước nằm ở các đoạn núi phía Trà My, xa hơn vùng Tiên Cảnh, nhưng vẫn nên kiểm tra trước khi đi.
Từng chặng từ Tam Kỳ lên phía tây
Ra khỏi Tam Kỳ. Từ trung tâm Tam Kỳ, tìm đường lên Quốc lộ 40B theo hướng tây. Người không quen phố nên để ứng dụng bản đồ dẫn tới đầu quốc lộ, vì trong phố có nhiều ngả rẽ, đường một chiều và khu dân cư mới. Ra tới quốc lộ rồi thì chỉ việc đi thẳng theo trục chính.
Đoạn qua vùng Phú Ninh cũ. Sau phố là vùng Phú Ninh cũ, nơi cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi cắt ngang Quốc lộ 40B. Quanh nút giao này xe từ cao tốc nhập vào, lưu lượng đông hơn hẳn, có xe tải lớn ra vào. Đây là đoạn nên chạy chậm và quan sát kỹ khi có xe từ nhánh phụ nhập vào.
Vào địa phận Tiên Phước cũ. Qua khỏi vùng Phú Ninh là bắt đầu thấy cảnh trung du rõ rệt: đồi tròn trồng keo, vườn nhà có mít, cau, tiêu leo, hàng rào cây xanh. Biển báo địa giới có thể còn tên cũ hoặc đã thay tên mới, đừng lo nếu thấy chữ "Tiên Phước" lẫn "Thạnh Bình" xen nhau.
Tới khu nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng. Nhà lưu niệm nằm sát quốc lộ, trong khuôn viên vườn rộng, ở thôn Tiên Cảnh, xã Thạnh Bình. Với nhiều người, đây là mốc nhận biết đã tới vùng Tiên Cảnh. Khu này có chỗ để dừng xe, nhưng hãy đỗ gọn, không chắn lối ra vào của nhà dân.
Rẽ vào phía làng Lộc Yên. Từ quốc lộ, làng cổ Lộc Yên nằm lệch vào trong khoảng vài cây số theo các tài liệu du lịch. Đường vào là đường liên thôn, nhỏ hơn quốc lộ, đi qua vườn, ruộng và các xóm. Nếu không chắc lối rẽ, hỏi người dân ven đường là cách nhanh nhất; người Tiên Phước quen chỉ đường cho khách.
Rẽ khỏi quốc lộ: đường liên thôn, ngõ đá và chỗ để xe
Phần lớn thời gian ở vùng Tiên Cảnh không nằm trên quốc lộ mà ở các con đường nhỏ dẫn vào xóm. Những con đường này thường là đường bê tông một làn hoặc nhỉnh hơn một chút, hai bên có rãnh thoát nước, cây vườn mọc sát mép. Hai ô tô gặp nhau thường phải tìm chỗ rộng để tránh; xe máy thì đi được gần như khắp nơi.
Ở khu làng cổ và các xóm có nhà xưa, lối đi giữa các nhà là ngõ đá, tường đá, có chỗ chỉ vừa người đi bộ hoặc một chiếc xe máy dắt tay. Không nên cố chạy xe máy vào các ngõ hẹp này: vừa ồn, vừa dễ làm bể mép đá, vừa làm phiền nhà dân. Cách hợp lý là để xe ở chỗ rộng đầu làng, chỗ có người trông hoặc chỗ người dân chỉ, rồi đi bộ.
Ô tô chở khách đông nên dừng ở chỗ đỗ chung, không lùi vào đường làng. Khi đỗ ven đường, chừa lối cho xe máy và xe công nông của người dân đi làm vườn. Buổi sáng sớm và chiều muộn là lúc người làng đi làm, đi về nhiều nhất; đừng chặn đường vào giờ đó.
Một mẹo nhỏ: chụp lại vị trí chỗ để xe trên điện thoại. Đi bộ trong làng một vòng giữa vườn cây giống nhau, nhiều người quay ra không nhớ đã để xe ở ngã nào.
Những điều nên kiểm trước khi rời Tam Kỳ
Đoạn đường không quá xa nhưng càng vào trong càng ít dịch vụ, nên những thứ sau tốt nhất là lo xong khi còn ở phố:
| Việc cần làm | Vì sao | Gợi ý |
|---|---|---|
| Đổ đầy xăng hoặc sạc đủ pin xe | Trạm nhiên liệu thưa dần khi lên phía tây | Đầy bình trước khi ra khỏi Tam Kỳ |
| Rút tiền mặt | Hàng quán nhỏ trong xóm không phải nơi nào cũng nhận chuyển khoản, sóng có lúc yếu | Mang đủ tiền lẻ cho ăn uống, gửi xe |
| Tải bản đồ ngoại tuyến | Trong thung lũng, sau đồi sóng điện thoại có lúc chập chờn | Tải trước vùng Tiên Phước cũ trên ứng dụng bản đồ |
| Xem dự báo thời tiết | Mưa lớn vùng đồi làm đường trơn, suối lên nhanh | Xem tin thời tiết Đà Nẵng, khu vực phía tây |
| Mua nước uống, đồ ăn nhẹ | Đi bộ trong làng, ra suối có thể xa chỗ bán | Một chai nước mỗi người, ít trái cây khô |
Không cần chuẩn bị quá nhiều, nhưng bỏ qua những việc này thì có lúc phải quay lại cả chục cây số chỉ để đổ xăng hay tìm chỗ rút tiền.
Đoạn nào cần chậm lại
Khu dân cư dọc quốc lộ. Nhiều đoạn quốc lộ đi xuyên qua xóm, chợ nhỏ, trường học. Trẻ con đi học, người già băng qua đường, xe máy từ ngõ nhà lao ra là chuyện thường. Ở những đoạn này nên giảm tốc rõ rệt, nhất là giờ tan trường buổi trưa và chiều.
Các khúc cua quanh đồi. Càng về phía tây, đường càng lượn theo chân đồi. Cua khuất, có xe tải lớn chạy ngược chiều lấn tim đường là tình huống dễ gặp. Đi sát phần đường của mình, bóp còi nhẹ ở cua khuất và không vượt.
Đoạn có cát, sỏi, đất rơi vãi. Xe chở vật liệu, chở gỗ keo đôi khi làm rơi đất cát ra mặt đường. Gặp vệt đất đỏ hay cát trên đường, nhất là sau mưa, xe máy cần thẳng tay lái, không phanh gấp.
Cầu nhỏ, ngầm tràn trên đường liên thôn. Rẽ khỏi quốc lộ vào xóm có thể gặp cầu hẹp, ngầm tràn qua suối. Ngày khô thì đi bình thường; khi nước đang chảy qua mặt ngầm thì không cố vượt, chuyện này được bàn kỹ ở bài về đi lại mùa mưa lũ.
Kết hợp đi tiếp hay quay về
Từ vùng Tiên Cảnh, nhiều người đi tiếp theo Quốc lộ 40B lên các vùng núi phía tây nam như Trà My. Đó là một hành trình khác, đường đèo dốc nhiều hơn và cần chuẩn bị riêng; nếu chỉ định đi trong ngày thì nên dừng ở vùng Tiên Phước cũ và quay về Tam Kỳ trước khi trời tối.
Đường về Tam Kỳ là đi ngược lại Quốc lộ 40B. Chiều tối, ánh nắng thấp từ phía sau chiếu vào gương, còn đoạn gần phố thì đông người đi làm về; nên xuất phát về sớm một chút để tránh chạy đường đồi lúc chạng vạng. Ban đêm, đường liên thôn ít đèn, trâu bò và chó có thể ra giữa đường, người lạ đường rất dễ đi lạc.
Nếu muốn ở lại, những lịch trình hai ngày trong danh mục này gợi ý cách chia buổi để sáng hôm sau có thời gian đi bộ trong làng và ra suối khi trời còn mát.
Đi một mình hay đi theo nhóm trên đoạn đường này
Người đi một mình bằng xe máy nên báo trước lộ trình cho người nhà hoặc bạn bè: đi lúc mấy giờ, định ghé đâu, khoảng mấy giờ quay về. Vùng đồi không nguy hiểm, nhưng nếu xe hỏng ở đoạn vắng hoặc trượt ngã trên đường liên thôn, có người biết mình đang ở đâu là khác hẳn. Giữ điện thoại đủ pin, đừng dùng hết pin cho chụp ảnh.
Đi theo nhóm xe máy thì nên chạy thành hàng một, người quen đường đi đầu, người cẩn thận nhất đi cuối. Thống nhất điểm tập kết ở những chỗ dễ nhận ra như khu nhà lưu niệm hay trung tâm Tiên Phước cũ, thay vì cứ chờ nhau giữa đường. Trên quốc lộ có xe tải, cả đoàn dừng lại tụm bên lề để chờ nhau là rất nguy hiểm.
Đi theo đoàn ô tô, xe khách lớn thì cần tính chỗ đỗ ngay từ đầu. Xe lớn khó quay đầu trên đường liên thôn; nên dừng ở chỗ rộng ven quốc lộ hoặc bãi đỗ chung, rồi đi bộ hoặc chuyển sang xe nhỏ. Báo trước với địa phương hoặc người đón tiếp nếu đoàn đông, để họ chỉ chỗ đỗ không cản trở người làng.
Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ trong đoàn, đừng xếp quá nhiều điểm dừng trên quãng đường. Mỗi lần lên xuống xe, dắt nhau qua đường quốc lộ cũng là một lần phải cẩn thận; ít điểm dừng mà ở lâu hơn thường dễ chịu và an toàn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bản đồ ghi "xã Thạnh Bình", vậy có còn gọi là Tiên Cảnh không?
Có. Xã Tiên Cảnh cũ đã cùng Tiên An, Tiên Lộc, Tiên Lập hợp thành xã Thạnh Bình của thành phố Đà Nẵng từ 7/2025. Tên Tiên Cảnh vẫn được dùng như tên vùng đất và tên thôn; khi tìm đường, gõ tên điểm đến cụ thể như nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng hay làng Lộc Yên sẽ dễ ra hơn gõ tên xã.
Từ Tam Kỳ lên Tiên Cảnh có phải qua đèo cao không?
Đoạn từ Tam Kỳ tới vùng Tiên Cảnh chủ yếu là đường trung du, lên xuống dốc nhẹ và nhiều khúc cua quanh đồi, không phải đường đèo núi cao. Đường đèo dốc nhiều hơn nằm ở các đoạn đi tiếp lên miền núi phía Trà My. Dù vậy vẫn cần chạy chậm ở cua khuất và khi có xe tải.
Có nên đi buổi tối từ Tam Kỳ lên không?
Không nên nếu chưa quen đường. Quốc lộ có xe tải chạy, đường liên thôn ít đèn, rẽ sai ngã rất dễ, và tới nơi lúc tối thì không thấy được cảnh làng. Tốt nhất xuất phát buổi sáng, tới nơi khi trời còn sáng để kịp đi bộ và hỏi đường người dân.
Khoảng cách 35 km là con số chính xác không?
Đó là con số các tài liệu giới thiệu du lịch hay dùng cho quãng từ trung tâm Tam Kỳ tới khu nhà lưu niệm, nên chỉ coi là ước lượng. Quãng đường thật phụ thuộc điểm xuất phát trong phố và lối đi bạn chọn. Ứng dụng bản đồ cho con số sát hơn cho từng chuyến.
Đường vào làng Lộc Yên có cho ô tô vào không?
Đường liên thôn dẫn tới khu làng đi được ô tô con, nhưng nhỏ, tránh xe khó. Trong lõi làng là ngõ đá dành cho người đi bộ. Cách hợp lý là đỗ xe ở khu đất rộng đầu làng hoặc chỗ người dân chỉ, rồi đi bộ vào trong.
Có cần mua vé hay xin phép khi vào vùng Tiên Cảnh không?
Đi lại trên đường công cộng thì không cần xin phép. Với các điểm tham quan có ban quản lý hoặc nhà dân mở cửa đón khách, quy định có thể thay đổi theo thời gian; nên hỏi tại chỗ hoặc liên hệ xã Thạnh Bình trước khi đi theo đoàn đông.