Trên địa bàn xã Thạnh Bình — gồm Tiên Cảnh, Tiên An, Tiên Lộc, Tiên Lập cũ — có các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, nhiều trường vẫn mang tên xã cũ. Tuyển sinh mầm non, lớp 1 và lớp 6 thường theo địa bàn cư trú, theo kế hoạch hằng năm của ngành giáo dục thành phố Đà Nẵng; học sinh trung học phổ thông thi tuyển hoặc xét tuyển theo phương án của thành phố. Chuyển trường giữa năm làm theo quy định của ngành, hồ sơ có học bạ và giấy tờ cư trú.
Bài này viết cho phụ huynh ở vùng Tiên Cảnh và cho người đang làm ăn xa, định đưa con về quê học. Bài không xếp hạng trường, không so sánh chất lượng; mỗi trường có điều kiện riêng, và cách tốt nhất để biết là tới gặp nhà trường. Kế hoạch tuyển sinh thay đổi theo năm học; kiểm thông báo chính thức của thành phố và của trường.
Mạng lưới trường trên địa bàn: nhìn từ bản đồ bốn xã cũ
Mỗi xã cũ trước sáp nhập thường có ít nhất một trường tiểu học, có xã có thêm điểm trường lẻ ở thôn xa, một trường mầm non với các điểm lẻ, và trường trung học cơ sở dùng chung hoặc riêng. Khi bốn xã thành một, các trường vẫn ở nguyên chỗ, nhiều trường giữ tên cũ như trường tiểu học mang tên Tiên Cảnh, Tiên An, Tiên Lộc, Tiên Lập. Tên trường có thể được điều chỉnh về sau theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; việc đó không ảnh hưởng tới học bạ, bằng cấp của học sinh.
Theo danh bạ của trang, trên địa bàn xã có hơn chục đơn vị giáo dục từ mầm non đến trung học cơ sở. Con số này chỉ phản ánh các đơn vị có thông tin đăng ký công khai; điểm trường lẻ không phải lúc nào cũng hiện riêng. Muốn biết con mình thuộc tuyến trường nào, hỏi xã hoặc trường gần nhà.
Trung học phổ thông là cấp học ít trường hơn, phục vụ một vùng rộng. Học sinh vùng Tiên Cảnh lên cấp ba có thể phải đi xa hơn, có em ở trọ hoặc đi xe buýt, xe đưa đón. Phương án tuyển sinh lớp 10 của thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất có thể khác cách làm của Quảng Nam trước đây; theo dõi thông báo từ đầu học kỳ hai lớp 9.
Tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6: phụ huynh cần làm gì
Mỗi năm học, ngành giáo dục ban hành kế hoạch tuyển sinh, sau đó trường thông báo thời gian, hình thức nhận hồ sơ. Các bước phụ huynh thường làm:
- Theo dõi thông báo tuyển sinh của trường, của xã từ khoảng giữa học kỳ hai năm trước; nhiều nơi thông báo qua nhóm phụ huynh, loa thôn.
- Kiểm thông tin cư trú của con trên dữ liệu dân cư — tuyển sinh theo tuyến dựa vào đó.
- Chuẩn bị giấy khai sinh hoặc trích lục, thông tin định danh của trẻ; một số nơi tuyển sinh trực tuyến, nhập mã định danh là hệ thống tự lấy dữ liệu.
- Nộp hồ sơ theo hình thức trường yêu cầu: trực tuyến hoặc trực tiếp.
- Theo dõi kết quả, xác nhận nhập học đúng hạn.
Với trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, khuyết tật, con gia đình chính sách, phụ huynh nên gặp nhà trường sớm để được hướng dẫn hồ sơ ưu tiên, hỗ trợ.
Đưa con từ thành phố về quê học: chuyển trường thế nào
Đây là chuyện ngày càng hay gặp ở vùng Tiên Cảnh: cha mẹ làm ở Sài Gòn, Bình Dương, gửi con về ông bà ở quê; hoặc cả nhà về quê ở hẳn. Chuyển trường giữa năm hay đầu năm đều làm theo quy định về chuyển trường của Bộ Giáo dục và Đào tạo, với cấp tiểu học và trung học cơ sở thường do hiệu trưởng trường nơi đến tiếp nhận.
Hồ sơ thường có đơn xin chuyển trường, học bạ, giấy giới thiệu chuyển trường của trường nơi đi, và giấy tờ liên quan đến cư trú của học sinh. Với học sinh đang học chương trình, sách giáo khoa khác với trường nơi đến, nhà trường sẽ hướng dẫn cách học bù hoặc chuyển đổi. Nên liên hệ trường nơi đến trước khi xin giấy ở trường nơi đi, để chắc trường còn chỗ và biết thời điểm tiếp nhận thuận lợi nhất.
Về mặt tâm lý, trẻ từ thành phố về vùng đồi cần thời gian quen với bạn mới, giọng nói mới, đường đi học dài hơn. Ông bà ở quê nên được cha mẹ giới thiệu với cô giáo chủ nhiệm, để hai bên liên lạc khi cần. Nếu trẻ có vấn đề sức khoẻ, ghi rõ với nhà trường. Vài tuần đầu, hỏi con mỗi tối một câu nhẹ nhàng về lớp học thường cho cha mẹ biết nhiều hơn mọi bảng điểm.
Giấy tờ của học sinh: học bạ, bảo hiểm y tế, định danh
Mỗi học sinh có một bộ giấy tờ đi theo suốt những năm phổ thông: giấy khai sinh, học bạ, thẻ bảo hiểm y tế học sinh, và mã định danh cá nhân. Ngày càng nhiều thủ tục dùng mã định danh thay cho bản sao giấy tờ; tuyển sinh trực tuyến cũng nhập mã này. Phụ huynh nên ghi mã định danh của con vào một chỗ dễ tìm.
Học bạ nay có dạng điện tử ở nhiều trường, nhưng khi chuyển trường vẫn cần làm đúng thủ tục để học bạ được chuyển và xác nhận. Đừng mang học bạ giấy về nhà cất rồi quên; khi cần chuyển cấp, học bạ thất lạc là chuyện khó gỡ.
Bảo hiểm y tế học sinh thường được tổ chức mua qua trường. Học sinh vùng đồi đi lại nhiều, dễ trầy xước, ngã xe; có thẻ bảo hiểm thì khám chữa bệnh ít lo hơn. Trẻ dưới sáu tuổi được cấp thẻ theo chính sách riêng, có thể làm liên thông khi khai sinh. Khi chuyển trường giữa năm, hỏi cả trường cũ và trường mới về chuyển tiếp bảo hiểm của con để không bị ngắt quãng.
Đường đến lớp ở vùng đồi: những điều cha mẹ hay lo
Khoảng cách. Một số thôn ở xa trung tâm, đường đến trường có đoạn đồi dốc, đường đất. Các em nhỏ nên được người lớn đưa đón hoặc đi theo nhóm.
Mùa mưa, nước suối lên. Có những đoạn đường qua ngầm, qua suối nhỏ. Khi mưa lớn, nước có thể lên rất nhanh; tuyệt đối không cho trẻ lội qua ngầm khi nước chảy xiết. Nhà trường thường cho học sinh nghỉ hoặc điều chỉnh giờ khi có thông báo của chính quyền về mưa lũ.
Xe đạp, xe máy điện. Học sinh cấp hai đi xe đạp trên đường dốc cần xe có phanh tốt, mũ bảo hiểm. Học sinh chưa đủ tuổi không được điều khiển xe máy; xe máy điện, xe đạp điện có quy định về tuổi và mũ bảo hiểm.
Bữa trưa, bán trú. Một số trường tổ chức bán trú cho học sinh ở xa. Có hay không, đăng ký thế nào, hỏi trường đầu năm học.
Rắn, ong trên đường mòn. Dặn trẻ đi đường chính, không thò tay vào bụi rậm, hốc đá; bị rắn cắn, ong đốt nhiều thì đưa ngay tới cơ sở y tế, không tự chữa bằng mẹo.
Chính sách hỗ trợ học tập: hỏi đúng chỗ
Học sinh ở vùng nông thôn, vùng đồi có thể thuộc diện được hưởng một số chính sách hỗ trợ: miễn, giảm học phí theo quy định hiện hành, hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, con em đồng bào dân tộc thiểu số ở thôn đặc biệt khó khăn, học sinh khuyết tật, mồ côi. Danh mục thôn, xã được hưởng chính sách vùng khó khăn có thể thay đổi sau sắp xếp hành chính, nên không thể suy từ chuyện năm trước.
Cách làm đúng là hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc bộ phận văn phòng của trường ngay đầu năm học: con mình có thuộc diện nào không, cần giấy tờ gì, nộp hạn nào. Giấy xác nhận hộ nghèo, cận nghèo, giấy xác nhận khuyết tật do xã cấp; nên làm sớm.
Ngoài chính sách của nhà nước, một số dòng họ, hội đồng hương người Tiên Phước ở xa, tổ chức xã hội có quỹ khuyến học, trao học bổng cho học sinh vượt khó. Những quỹ này thường thông báo qua trường, qua thôn. Nhận học bổng là chuyện đáng vui, nhưng đừng biến nó thành áp lực điểm số cho trẻ.
Học thêm, thư viện và chuyện học của trẻ vùng đồi
Ở vùng quê, điều kiện học thêm, thư viện, sân chơi ít hơn thành phố. Nhưng trẻ vùng Tiên Cảnh có những thứ trẻ thành phố không có: vườn đồi, dòng suối, những ngôi nhà cổ, những câu chuyện của ông bà về làng xưa, về cụ Huỳnh Thúc Kháng. Nhiều trường đã đưa học sinh tham quan di tích trên địa bàn như một phần của giáo dục địa phương.
Cha mẹ ở xa có thể giúp con bằng việc nhỏ: gửi sách về, gọi điện đọc cùng con vài lần mỗi tuần, hỏi chuyện ở lớp. Ông bà không cần dạy chữ, chỉ cần ngồi cạnh khi cháu làm bài và giữ giờ giấc.
Chuyện học thêm nên cân nhắc theo sức khoẻ, thời gian đi lại của trẻ. Đường xa, tối về muộn trên đường đồi là rủi ro thật. Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để biết con cần bổ sung phần nào, thay vì cho học thêm theo phong trào. Mùa hè, những ngày theo ông bà lên vườn hái tiêu, theo cha xuống suối, ghi vài dòng nhật ký về những gì thấy được, cũng là một cách học mà không trường lớp nào thay được.
Hỏi gì khi gặp nhà trường lần đầu
Phụ huynh, nhất là người ở xa mới về, thường ngại hỏi. Một danh sách câu hỏi gọn giúp cuộc gặp có ích: lớp của con có bao nhiêu học sinh, ai là giáo viên chủ nhiệm và liên lạc qua kênh nào; trường có bán trú không, bữa trưa tổ chức ra sao; khi có mưa lũ, trường thông báo nghỉ học qua kênh nào; con cần sách, đồ dùng gì; các khoản đóng góp được thông báo công khai ở đâu.
Ghi lại câu trả lời, nhất là kênh liên lạc. Ở vùng đồi, sóng điện thoại ở vài thôn còn chập chờn, có khi tin nhắn tới muộn; nên có hai cách liên lạc dự phòng với giáo viên. Với trẻ ở với ông bà, cho cô giáo biết số của cả cha mẹ ở xa lẫn người trực tiếp đưa đón.
Nếu trẻ có khó khăn về học, về sức khoẻ, về tâm lý sau khi chuyển trường, chia sẻ thẳng với giáo viên. Nhà trường có kinh nghiệm với học sinh chuyển về từ nơi khác và thường có cách giúp em hoà nhập.
Câu hỏi thường gặp
Tuyển sinh lớp 1 ở xã Thạnh Bình có theo tuyến không?
Tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 thường theo địa bàn cư trú, theo kế hoạch hằng năm của thành phố Đà Nẵng. Trường cụ thể của từng thôn do xã và ngành giáo dục phân tuyến; hỏi trường gần nhà hoặc UBND xã.
Con đang học ở Bình Dương, gửi về ông bà ở quê học có được không?
Được, làm thủ tục chuyển trường theo quy định, kèm học bạ và giấy tờ cư trú của học sinh. Nên đăng ký tạm trú hoặc thường trú cho con tại nhà ông bà và liên hệ trường nơi đến trước.
Trường tiểu học mang tên xã cũ có bị đổi tên không?
Có thể được điều chỉnh về sau theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Việc đổi tên trường không ảnh hưởng tới học bạ, bằng cấp đã cấp của học sinh; theo dõi thông báo của trường.
Học sinh vùng Tiên Cảnh học cấp ba ở đâu?
Tuỳ phương án tuyển sinh lớp 10 hằng năm của thành phố Đà Nẵng và vị trí các trường trung học phổ thông trong khu vực. Theo dõi thông báo từ lớp 9 và hỏi trường trung học cơ sở để được tư vấn.
Trẻ đi học gặp mưa lớn, nước suối lên thì làm sao?
Không lội qua ngầm, qua suối khi nước chảy xiết. Theo dõi thông báo của chính quyền và nhà trường về nghỉ học khi mưa lũ. Cha mẹ nên thống nhất với trẻ một chỗ trú an toàn và cách liên lạc.